Cách tính can chi năm, tháng, giờ

Bài cách tính can chi ngày tháng năm giới thiệu cách xác định can chi tổng quát. Bài này đi sâu vào từng cấp — năm, tháng, giờ — với công thức và mẹo nhớ cổ truyền (ngũ hổ độn, ngũ thử độn), để bạn hiểu vì sao mỗi cấp lại có can chi riêng.

1. Can chi của năm

Can chi năm lặp theo chu kỳ 60. Cách xác định nhanh từ năm dương lịch:

• Thiên can: lấy chữ số cuối của năm dương. 0→Canh, 1→Tân, 2→Nhâm, 3→Quý, 4→Giáp, 5→Ất, 6→Bính, 7→Đinh, 8→Mậu, 9→Kỷ.
• Địa chi: lấy năm dương chia 12, xét số dư để ra chi (theo mốc: 2020 = Tý).

Ví dụ 2026: chữ số cuối 6 → Bính; 2026 chia 12 dư ra chi Ngọ → Bính Ngọ. Năm 2027 → Đinh Mùi.

Lưu ý: can chi năm đổi vào đầu năm âm lịch (mùng 1 Tết), không phải 1/1 dương lịch. Với các mốc gần giao thừa, nên dùng công cụ tính can chi để chính xác.

2. Can chi của tháng — quy tắc "ngũ hổ độn"

Địa chi tháng cố định theo tiết khí: tháng Giêng luôn là Dần, tháng Hai là Mão, … tháng Chạp là Sửu. (Vì sao tháng Giêng là Dần chứ không phải Tý — xem 24 tiết khí và can chi tháng.)

Thiên can tháng phụ thuộc can của năm, theo quy tắc ngũ hổ độn (tính từ tháng Dần đầu năm):

Can năm	Can tháng Giêng (Dần)
Giáp, Kỷ	Bính Dần
Ất, Canh	Mậu Dần
Bính, Tân	Canh Dần
Đinh, Nhâm	Nhâm Dần
Mậu, Quý	Giáp Dần

Từ tháng Giêng, các tháng sau tăng can theo thứ tự. Ví dụ năm Bính (can Bính) → tháng Giêng là Canh Dần, tháng Hai Tân Mão, tháng Ba Nhâm Thìn…

3. Can chi của giờ — quy tắc "ngũ thử độn"

Một ngày chia 12 canh giờ, mỗi canh 2 tiếng, địa chi giờ cố định: 23h–1h là giờ Tý, 1h–3h giờ Sửu, … 21h–23h giờ Hợi.

Thiên can giờ phụ thuộc can của ngày, theo quy tắc ngũ thử độn (tính từ giờ Tý):

Can ngày	Can giờ Tý (23h–1h)
Giáp, Kỷ	Giáp Tý
Ất, Canh	Bính Tý
Bính, Tân	Mậu Tý
Đinh, Nhâm	Canh Tý
Mậu, Quý	Nhâm Tý

Từ giờ Tý, các giờ sau tăng can lần lượt. Đây là cơ sở để xác định giờ hoàng đạo trong ngày.

Vì sao nên dùng công cụ thay vì tính tay?

Tính can chi tay dễ sai ở ba chỗ: mốc đổi năm âm lịch, tháng nhuận, và múi giờ. Vì vậy các trang lịch dùng thuật toán Julian Day để tính chính xác. Bạn có thể tra ngay tại công cụ tính can chi hoặc mở lịch âm hôm nay để xem can chi năm–tháng–ngày–giờ đầy đủ.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao giờ Tý lại có hai can khác nhau trong một ngày? Không. Trong một ngày, giờ Tý chỉ có một can (theo ngũ thử độn). Nhầm lẫn thường do giờ Tý bắc qua nửa đêm (23h hôm trước – 1h hôm sau); phần 23h–24h vẫn tính theo can ngày đang xét.

Tính can chi tháng cần biết tiết khí không? Có. Tháng trong can chi đổi theo tiết khí (tiết, không phải trung khí), nên ngày chuyển tháng can chi có thể lệch với mùng 1 âm lịch. Xem 24 tiết khí và can chi tháng.

---

Xem thêm: Cách tính can chi ngày tháng năm · Giải nghĩa 10 thiên can · Giải nghĩa 12 địa chi · Công cụ tính can chi